09:00 - 18:00:: 0 (212) 466 33 02 - 0 (212) 466 33 03 - 0 (553) 889 3303 Acil durumlar: 0 (532) 318 3169

Yasal Uyarı! Sitemizde yer alan yazılar ve bilgiler eğitim amaçlı olup herhangi bir şekilde tıbbı önerme amaçlı değildir. Devamını oku

Bir tık ile arayın
0 (212) 466 33 02
0 (212) 466 33 03
WhatsApp

RENKLİ ULTRASON
BİYOPSİ İŞLEMLERİ
EMAR
TOMOGRAFİ
MAMOGRAFİ

Bakırköy İstanbul

Randevu için

Doktor ismine tıklayın Dr. Ersen Alp ÖZBALCI
Dr. Ayşe Ahsen BAKAN

Guatr Hakkında

Guatr Nedir?

Guatr tiroid bezinin büyümesi demektir Tiroid bezi, boynun alt kesiminde, adem elması da denilen kıkırdağın hemen üzerinde yer alan kelebek şeklinde bir bezdir Guatr genelde ağrı yapmaz ancak büyük guatr söz konusu ise öksürük ve yutma güçlüğü, soluk alıp vermede güçlük gibi şikayetlere neden olabilir.

Tüm dünyada guatrın en sık sebebi iyot eksikliğidir. İyotlu tuzların yaygın olarak kullanıldığı ülkelerde ise en sık guatr sebebi ise tiroid hormon üretiminde değişikliklere neden olan hastalıklar veya nodüllerdir Ülkemizde iyot eksikliğine bağlı guatr en sık Karadeniz bölgesinde görülür ve bunun nedeni bu bölgede çok sık tüketilen kara lahananın sindirim sisteminden iyot emilimini engellemesidir Diğer guatr nedenleri de ülkemizde oldukça sık görülmektedir.

Guatr tedavisi, neden olduğu şikayetlere guatrın büyüklüğüne ve guatra neden olan soruna göre değişiklik göstermektedir. Herhangi bir soruna neden olmayan küçük guatrların tedavi edilmesine gerek görülmemektedir.

Guatr Semptomları(Bulgu ve Belirtiler)

Bütün guatrlar bulgu ve belirti oluşturmazlar. Olabilecek bulgu ve belirti ise

  • Boyunun alt kesiminde gözle görülen bir şişkinlik/dolgunluk.
  • Boyunda sıkılaşma/gerginlik hissi
  • Öksürük
  • Ses kısıklığı seste boğuklaşma
  • Yutma güçlüğü
  • Solunum güçlüğü

Guatr Neden Olur?

Tiroid bezi temel olarak iki hormon üretir. Bunlar tiroksin(T4) ve triiyodotiroksin(T3) dir.

Bu hormonlar kan dolaşımına katılır ve metabolizmanın düzenlenmesine yardımcı olurlar Örneğin; yağ ve karbonhidratların ne oranda kullanılacağı, vücut sıcaklığının ayarlanması, kalp hızının ayarlanması, protein üretimi gibi birçok metabolik olayda düzenleyici görevleri vardır. Tiroid bezinde ayrıca kalsitonin adı verilen ve kan kalsiyum seviyelerinin düzenlenmesine yardım eden bir hormon daha salgılanmaktadır.

Beyinde bulunan pituiter bez/Hipofiz bezi (TSH,Tiroid stimülan hormon,tiroid bezini hormon üretmek ve büyümek için uyaran madde salgılar) ve Hipotalamus (beyin tabanında yer alan vücudun sıcaklığını ayarlayan ve ayrıca hipofiz bezine TSH adı verilen hormonu üretmesi için sinyal gönderen merkez) isimli merkezlerde tiroid bezinin çalışması düzenlenmektedir Hipofiz bezinden, kandaki T3 ve T4 miktarlarına bağlı olarak belli miktarlarda TSH salgılanır. Hipofiz bezinde salgılanan TSH miktarına göre de tiroid bezinde hormon üretilir.

Guatrda tiroid bezinin çalışmasının bozuk olması gerekmez. Tiroid bezi büyümüş olsa da hala yeterli miktarda hormon salgılayabilir ancak guatr hastalarında hormon miktarlarında değişiklikler de söz konusu olabilmektedir.

En sık guatr yapan etkenler aşağıda sıralanmıştır.

İyot eksikliği İyot tiroid hormonun yapısında bulunan bir elementtir. Deniz suyunda ve denize yakın topraklarda bol miktarda bulunur. Denizden uzak ya da yüksek rakımlı bölgelerde yaşayan toplumlarda iyot eksikliği sıklıkla görülür. Buna bağlı olarak da yapılan hormon miktarı azalır ve tiroid bezi daha çok hormon üretebilmek, daha çok iyot kullanabilmek için büyür Sonuçta guatr meydana gelir. Bölgede eksik olan iyot elementine ek olarak, hormonların çalışmasını bozan ya da iyot emilini azaltan yiyecekler o bölgede sık tüketiliyorsa iyot yetersizliği daha açık hale gelir. Bu tip yiyeceklere örnekler, lahana, karnabahar ve brokolidir

Diyetle alınan iyot miktarının düşük olması birçok bölgede guatrın ana sebebiyken, gelişmiş ülkelerde sofra tuzuna ve bazı gıdalara iyot eklendiği için bu etken ağırlıklı olarak ortadan kaldırılmıştır.

Graves Hastalığı Tiroid bezinin büyümesi yani guatr bazen, tiroid bezinde aşırı hormon üretimine (hipertiroidizm) bağlı olarak gelişebilmektedir Graves hastalığında, kendi bağışıklık sistemimiz bir hata sonucu tiroid bezine saldırmakta ve aşırı hormon (Özellikle triiyodotiroksin, T3)üretimine neden olmaktadır Tiroid bezinin normalden fazla uyarılması bezde büyümeye neden olmaktadır.

Haşimato Hastalığı Tiroid bezinin normalden az hormon üretmesi (hipotiroidizm) de tiroid bezinin büyümesine yani guatra neden olabilmektedir. Haşimato hastalığı da Graves hastalığı gibi otoimmun bir hastalıktır. Tiroid bezinin çok hormon üretmek üzere uyarılması yerine tiroid hücreleri parçalanmaktadır Haşimato hastalığının tiroid bezini yıkıma uğratması sonucunda çok az hormon üretilebilmektedir.

Kandaki hormon seviyelerinin düşmesini algılayan hipofiz bezi daha çok TSH üretmekte ve bu da tiroid bezinin büyümesine yol açmaktadır

Multinodüler Guatr Bu hastalıkta tiroid bezinin her iki lobunda, solid ya da sıvı içeren sayısız beze-nodül oluşmakta ve buna bağlı olarak tiroid bezi büyümektedir.

Soliter Tiroid Nodülü Tiroid bezinde bir adet nodül oluşmakta ve nodülün büyümesine bağlı olarak tiroid bezi büyümektedir Nodüllerin çoğu iyi huyludur ve kansere dönüşmez.

Tiroid Kanseri Tiroid kanseri iyi huylu tiroid nodüllerine oranla çok çok az görülmektedir Tiroid kanseri tiroid bezinde büyüme yaparsa bu genelde tek taraflı bir büyüme olmaktadır.

Hamilelik Gebelikte üretilen bir hormon olan Beta HCG, yapısı itibarıyla TSH hormonuna çok benzediği için onun etkilerini taklit edebilmekte ve tiroid bezinin büyümesine neden olabilmektedir

EnflamasyonTiroiditler tiroid bezinde ağrı ve şişliğe neden olabilirler. Tiroid hormon üretiminde değişikliklere neden olabilirler.

Guatr Risk Faktörleri

Herkes guatr olabilir Genelde 40 yaştan sonra daha sık görülse de her yaşta hatta doğumsal olarak bile görülebilmektedir Tiroid bezinin büyümesi yani guatr için en sık risk faktörlerini sıralarsak

İyot eksikliği İyot eksikliği bulunan bölgelerde yaşayanlar (denizden uzak ve yüksek rakımlı bölgeler) eğer iyot desteği de alamıyorlarsa guatr için yüksek risk taşıyorlar demektir.

Kadınlar Kadınlar genel olarak tiroid hastalıklarına daha yatkındır Dolayısıyla guatr kadınlarda daha sık görülür.

Yaş Yaşlandıkça guatr ihtimali artmaktadır.

Tıbbi Geçmiş Otoimmun hastalıklara kişisel ya da ailesel yatkınlık varlığında guatr riski de artmış olur.

Gebelik ve Menopoz Çok net olarak nedeni bilinmese de gebelik ve menopoz dönelerinden tiroid hastalıkları daha sık görülmektedir.

Bazı İlaçlar Bazı ilaçlar tiroid hastalıkları riskini arttırmaktadır. Bunlara örnek olarak, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar, retrovirüslere karşı kullanılan ilaçlar, amiodarone isimli kalp ilacı ve psikiyatrik bir ilaç olan Lityum verilebilir.

Radyasyona Maruz Kalma Boyun ya da göğüs bölgesine radyasyon tedavisi almış olmak ya da bir şekilde radyasyona maruz kalmış olmak riski arttırmaktadır.

Guatr Komplikasyonları

Fiziksek ya da kozmetik sorun oluşturmayan küçük guatrlar için endişe duymaya gerek yoktur. Ancak büyük guatrlar soluk alıp vermede ve yutmada güçlüğe neden olabilir, seste kalınlaşmaya ve öksürüğe yol açabilir Tiroid bezinin çalışmasını bozan hastalıklar sonucunda gelişen guatrlarda, neden olan hastalıkların yol açacağı birçok bulgu ve belirti olabilmektedir. Bitkinlik kilo değişiklikleri uyku bozuklukları ve huzursuzluk bunlardan bazılarıdır.

Guatr Şüphesiyle Doktora Başvururken

Doktorunuz sizde guatr olduğuna karar verirse nedenini bulmak için bazı testler isteyecektir, siz de bazı sorular sormak isteyebilirsiniz. Bu sorulara örnek olarak verebileceklerimiz;

  • Guatrın gelişmesinin nedeni nedir
  • Ciddi bir sorun mudur
  • Allta yatan nedenin tedavisi için neler yapılabilir
  • Başka sağlık sorunlarım da var Bunlarla birlikte guatrın tedavisi mümkün mü
  • Önerdiğiniz tedaviye seçenek olarak başka tedaviler var mı
  • Hiçbir tedaviyi kabul etmezsem neler olabilir
  • Guatr büyümeye devam edecek mi
  • Önerdiğiniz tedavi ile guatr ortadan kalkacak mı
  • İlaç kullanacak mıyım Ne kadar süreyle

Guatr tanısı ve tetkikler

Doktorunuz normal fizik muayene esnasında tiroid bezinizin büyüdüğünü fark edebilir. Bazen tiroid bezinde nodüller olduğunu da el ile muayenede fark edebilir.

Guatr tanısında uygulan tetkikler

Hormon Testleri Tiroid bezinin ve hipofiz bezinin ürettiği hormonların kandaki miktarları ölçülecektir. Tiroid beziniz normalden az çalışıyorsa tiroid hormon seviyeleri düşük TSH (Hipofiz beiz tarafından salgılanan tiroid bezini çalışmaya sevk eden hormon) yüksek olacaktır Çünkü hipofiz bezi daha çok TSH üreterek hormon miktarını arttırmaya çalışmaktadır.

Tiroid bezinin çok çalışmasıyla giden guatrlarda ise hormon seviyeleri yüksek TSH seviyeleri düşük olacaktır.

Antikor Testleri Guatra neden olan hastalıkların bazılarında anormal antikorların üretimi söz konusudur Kan testleri ile bu antikorların varlığı araştırılır.

Ultrasonografi ve renkli Doppler Bu tetkik ile tiroid beziniz yüksek frekanslı ses dalgaları aracılığıyla görüntülenir Gemilerdeki sonar mantığı ile çalışan ultrasonografi cihazlarında tiroid bezinizin çeşitli kesitleri ekranda siyah-beyaz olarak görüntülenir. Ayrıca Doppler özelliği ile de tiroid bezinin ne kadar çok damara sahip olup olmadığı, nodüllerin damarlanma özellikleri araştırılır  Görüntülerle tiroid bezinin boyutları, toplam hacmi, nodül olup olmadığı, nodül varsa özellikleri, kanser şüpheli bulgu olup olmadığına bakılır.

Tiroid Sintigrafisi Bu inceleme esnasında damardan radyoaktif iyot içeren bir ilaç verilir. Sırt üstü uzanılır ve boyun gergin bir şekilde ortaya çıkartılır. Özel kameralar aracılığıyla tiroid bezinin verilen radyoaktif iyodu ne kadar yoğunlukta tuttuğu belirlenir. Tetkikin süresi değişiklik gösterebilir. Bu tetkik ile tiroid bezinin yapısı ve boyutları anlaşılır. Nodüllerin aktif yani kendi kendine hormon üreten nodüller olup olmadığı anlaşılabilir Ultrasonografi ve Doppler tetkikine göre daha zor, daha pahalı ve daha uzun süren bir tetkiktir.  Özellikle nodül varlığında ultrasonografi ve Doppler çok daha detaylı bilgiler vermektedir.

Biyopsi Biyopsi işlemi ultrasonografi iel görüntüleme eşliğinde Radyoloji uzmanlarınca yapılır. Genelde şüpheli nodüllerden hücre örnekleri alınarak kanser şüphesi araştırılır. Ayrıca bazı özel durumlarda tiroid bezinin kendisinden de örnekleme yapılabilmektedir.

Guatr tedavi yöntemleri ve ilaç tedavileri

Guatrın tedavisi nedenine, oluşturduğu bulgu ve belirtilere ve guatrın büyüklüğüne göre değişir.

Gözlem Guatr henüz küçük ise ve herhangi bir şikayete neden olmuyorsa, tiroid bezinin çalışması da normalse doktorunuz size sadece takip önerebilir.

Tıbbi Tedavi Hipotiroidi yani tiroid hormon seviyelerinde düşüklük söz konusuysa eksik olan tiroid hormonunu yerine koymak gerekir. Bu nedenle levotiroksin isimli sentetik tiroid hormonu içeren ilaçlar kullanılır. Bu sayede hormon seviyeleri normal sınırlara gelir ve TSH seviyeleri düşer. TSH seviyelerinin düşmesi de tiroid bezinin boyutlarında azalmaya yardımcı olur. Tiroid bezinde iltihabi bir durum varlığında aspirin ya da kortizon kullanmak gerekir. Tiroid hormonlarının yüksek seyrettiği hipertiroidi durumlarında ise hormon seviyelerini normale getirecek olan ilaçlar kullanılır.

Cerrahi Cerrahi olarak tiroid bezinin tümünün (total tiroidektomi) ya da bir kısmının (parsiyel tiroidektomi) çıkartılması söz konusudur. Eğer guatr çok büyükse, soluk almada güçlük, yutma güçlüğü gibi bası etkileri mevcutsa ya da hipertiroidiye neden olan nodül varsa cerrahi tedavi söz konusudur. Tiroid kanserinin tedavisi de ameliyatla yapılmaktadır. Ameliyat sonrası geride ne kadar tiroid dokusu kaldığına bağlı olarak levotiroksin kullanımı söz konusudur.

Radyoaktif İyot Bazı hipertiroidi vakalarında radyoaktif iyot tedavisi yapılır. Radyoaktif iyot ağızdan alınır, kan dolaşımına geçer, tiroid bezine ulaşır ve oradaki tiroid hücrelerini öldürür. Tedavi sonrası tiroid bezinin boyutları azalır ve sonuçta da tiroid bezi hemen hemen hiç hormon üretemez hale gelir. Yani hipotiroidi gelişir. Radyoaktif iyot tedavisi sonrasında hormon tedavisi gerekir.

Alınabilecek önlemler

Guatr yetersiz iyot alımına bağlı oluşmuşsa aşağıdaki öneriler yardımcı olabilir

Yeteri kadar iyot almak İyotlu tuz kullanmak ya da haftada en az iki kez deniz ürünleri tüketmek yeteri kadar iyot almak için yeterlidir. Karides ve kabuklu deniz ürünleri özellikle yüksek oranda iyot içerirler. Deniz kenarında yaşıyorsanız, bölgenizde üretilen sebzeler hatta süt ve yoğurt da yeterli miktarda iyot içerir.

Her insanın günde yaklaşık 150mikrogram iyot alması gerekir. Bu da yaklaşık olarak yarım çay kaşığı iyotlu tuza denk gelir. İyodun yeterli miktarda alınması özellikle gebe ve emziren kadınlarda çocukların gelişimi için çok daha önemlidir.

Fazla iyot almamak Sık olmasa da gereğinden çok fazla iyot tüketmek de guatra neden olabilmektedir. Fazla iyot alımı söz konusuysa iyotlu tuz tüketmeyin ve özellikle kabuklu deniz ürünlerinden uzak durun.

Kategori: Tiroid Hastalıkları